Το άσθμα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση των αεραγωγών, η οποία μπορεί να εμφανιστεί σε παιδιά και ενήλικες. Χαρακτηρίζεται από επεισόδια δύσπνοιας, βήχα, συριγμού και αίσθημα πίεσης στο στήθος, τα οποία μπορεί να διαφέρουν σε ένταση και συχνότητα.
Σε ορισμένους ανθρώπους τα συμπτώματα εμφανίζονται περιστασιακά, ενώ σε άλλους μπορεί να επηρεάζουν τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα και την καθημερινότητα.
Η πορεία του άσθματος συχνά περιλαμβάνει περιόδους ύφεσης και εξάρσεων. Με την κατάλληλη θεραπεία και συστηματική παρακολούθηση όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να επιτευχθεί έλεγχος των συμπτωμάτων.
Πώς επηρεάζει το άσθμα την αναπνοή;
Στο άσθμα, οι αεραγωγοί είναι πιο ευαίσθητοι σε διάφορα ερεθίσματα, όπως αλλεργιογόνα, λοιμώξεις, καπνός, άσκηση ή κρύος αέρας.
Όταν το άσθμα επιδεινώνεται, οι μύες γύρω από τους βρόγχους μπορεί να συσπαστούν, ενώ ο βλεννογόνος τους διογκώνεται και αυξάνεται η παραγωγή εκκρίσεων. Ως αποτέλεσμα, ο χώρος από τον οποίο περνά ο αέρας στενεύει και η αναπνοή γίνεται πιο δύσκολη.
Αυτές οι αλλαγές δεν είναι πάντα μόνιμες. Μπορεί να υποχωρούν και να επανεμφανίζονται ανάλογα με τα ερεθίσματα και τον έλεγχο της νόσου, γεγονός που εξηγεί γιατί τα συμπτώματα του άσθματος συχνά μεταβάλλονται από ημέρα σε ημέρα.
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;
Τα συμπτώματα του άσθματος διαφέρουν τόσο ως προς την ένταση όσο και ως προς τη συχνότητά τους. Συνήθως εμφανίζονται εποχικά, είτε μετά από έκθεση σε συγκεκριμένο ερέθισμα είτε κατά τη διάρκεια της νύχτας και νωρίς το πρωί.
Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- δύσπνοια ή αίσθημα ότι δεν υπάρχει αρκετός αέρας
- συριγμό, δηλαδή ένα χαρακτηριστικό σφύριγμα κατά την αναπνοή
- βήχα, συχνά επίμονο ή εντονότερο τη νύχτα
- βάρος ή σφίξιμο στο στήθος
- δυσκολία στην αναπνοή κατά την άσκηση
Τι προκαλεί το άσθμα και τι μπορεί να πυροδοτήσει μια κρίση;
Δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη αιτία που να εξηγεί όλες τις περιπτώσεις άσθματος. Η γενετική προδιάθεση φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο, ενώ παράλληλα το περιβάλλον και η έκθεση σε συγκεκριμένους παράγοντες μπορούν να συμβάλουν στην εμφάνιση ή στην επιδείνωση της νόσου.
Συχνά ερεθίσματα που μπορεί να πυροδοτήσουν συμπτώματα είναι:
- γύρη, οικιακή σκόνη και τρίχωμα ζώων
- καπνός τσιγάρου και ατμοσφαιρικοί ρύποι
- λοιμώξεις του αναπνευστικού
- ψυχρός ή ξηρός αέρας
- έντονη σωματική άσκηση σε ορισμένους ασθενείς
- υγρασία και ορισμένοι περιβαλλοντικοί ερεθιστικοί παράγοντες
- ουσίες ή υλικά στον χώρο εργασίας
Πώς γίνεται η διάγνωση του άσθματος;
Η διάγνωση ξεκινά με αναλυτικό ιατρικό ιστορικό. Ο ιατρός εξετάζει τη συχνότητα και τη διάρκεια των συμπτωμάτων, πότε εμφανίζονται και αν σχετίζονται με αλλεργίες, άσκηση, εποχικές μεταβολές ή συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Επιπλέον, σημαντικό ρόλο έχει η σπιρομέτρηση, η οποία αξιολογεί τη λειτουργία των πνευμόνων και τη ροή του αέρα κατά την εκπνοή. Ο γιατρός μπορεί να επαναλάβει τη μέτρηση μετά τη χορήγηση βρογχοδιασταλτικού φαρμάκου, ώστε να διαπιστώσει αν η απόφραξη των αεραγωγών βελτιώνεται.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναφερθεί ότι, επειδή ο βήχας και η δύσπνοια εμφανίζονται και σε άλλες παθήσεις, ο γιατρός εξετάζει συνολικά την κλινική εικόνα πριν καταλήξει στη διάγνωση.
Πώς αντιμετωπίζεται το άσθμα;
Η θεραπεία για το άσθμα έχει δύο βασικούς στόχους, αρχικά να περιορίσει τα καθημερινά συμπτώματα και στη συνέχεια να μειώσει τον κίνδυνο μελλοντικών κρίσεων.
Ο ιατρός προσαρμόζει το πλάνο θεραπείας στη σοβαρότητα της νόσου, στη συχνότητα των συμπτωμάτων και στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Παράλληλα, τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή αποτελούν βασικό μέρος της μακροχρόνιας θεραπείας, καθώς μειώνουν τη φλεγμονή των αεραγωγών. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να προσθέσει και βρογχοδιασταλτικά μακράς δράσης.
Επίσης, έχει μεγάλη σημασία η σωστή χρήση της εισπνευστικής συσκευής. Ένα κατάλληλο φάρμακο δεν προσφέρει το αναμενόμενο αποτέλεσμα όταν ο ασθενής δεν χρησιμοποιεί σωστά τη συσκευή του. Για αυτό η εκπαίδευση αποτελεί ουσιαστικό μέρος της θεραπείας.
Εξίσου σημαντική είναι η αναγνώριση και όπου είναι εφικτό, η αποφυγή παραγόντων που προκαλούν εξάρσεις.
Η τακτική παρακολούθηση από τον πνευμονολόγο βοηθά να αξιολογείται η πορεία της νόσου και να γίνονται έγκαιρα οι απαραίτητες προσαρμογές στη θεραπεία. Παράλληλα, είναι σημαντικό να ελέγχεται η σωστή χρήση της αγωγής και να αντιμετωπίζονται καταστάσεις που μπορεί να επιβαρύνουν το άσθμα, όπως η αλλεργική ρινίτιδα, η παραρρινοκολπίτιδα ή η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.
Με την κατάλληλη θεραπεία και συστηματική παρακολούθηση, οι περισσότεροι ασθενείς μπορούν να διατηρούν το άσθμα υπό έλεγχο και να έχουν μια δραστήρια και λειτουργική καθημερινότητα.
Η Υπνίατρος – Πνευμονολόγος Δρ. Ελένη Περράκη διαθέτει πολυετή εμπειρία στην παρακολούθηση και αντιμετώπιση παθήσεων του αναπνευστικού.
Επικοινωνήστε με την ιατρό για εξατομικευμένη αξιολόγηση και καθοδήγηση σχετικά με τον έλεγχο και τη διαχείριση του άσθματος.